سمپوزیوم نوبل، «شیمی برای پایداری: پیشرفتهای بنیادی»، که از ۱۹ تا ۲۲ مه ۲۰۲۵ در استکهلم برگزار شد، شیمیدانان برجسته سراسر جهان را گرد هم آورد تا هدف و عملکرد شیمی را از نو تعریف کنند. این سمپوزیوم فراتر از پیشرفتهای علمی، به عنوان بستری برای تأمل عمیق در مورد هدف، اخلاق و تأثیر اجتماعی این رشته عمل کرد. هدف اصلی، بازاندیشی و تعریف مجدد نقش شیمی در پرداختن به چالشهای قرن بیست و یکم، از جمله تغییرات اقلیمی، کاهش منابع و نابرابری اجتماعی بود.
این سمپوزیوم که توسط مرکز سیستمهای چرخشی و پایدار دانشگاه استکهلم (SUCCeSS) برگزار شد، با راهاندازی «اعلامیه استکهلم در مورد شیمی برای آیندهبا تأکید بر قدرت عمیق شیمی به عنوان یک علم مولکولی و همچنین کاتالیزوری برای رفاه انسان و سیاره زمین.
این بیانیه، تعهد جمعی جامعه جهانی شیمی را برای تغییر نحوه انجام شیمی و چگونگی مشارکت آن در آیندهای پایدار و عادلانه، در بر میگیرد. بیانیه استکهلم، چشماندازی جسورانه، فوری و الهامبخش برای شیمی را بیان میکند و خواستار حرکتی فراتر از پیشرفت تدریجی به سمت تحول اساسی است. این بیانیه خواستار شیمیای است که آسیب را به حداقل برساند، از نظر طراحی چرخهای باشد، در دادههای خود شفاف باشد، در نتایج خود عادلانه باشد و به ارزشهای اجتماعی بلندمدت متعهد باشد.
شیمی نه تنها باید برای کارآمدتر شدن، بلکه برای مؤثرتر شدن نیز تکامل یابد؛ نه تنها برای تولید، بلکه برای محافظت؛ نه تنها برای بهینهسازی، بلکه برای ارتباط نیز. این تحول مستلزم یک تغییر اساسی در آموزش است. ما نمیتوانیم دانشآموزان را با ابزارهای دیروز برای چالشهای فردا آماده کنیم. برنامههای درسی ما باید تفکر سیستمی، تحلیل چرخه زندگی و درک عمیقتر از چگونگی پیامدهای هر واکنش شیمیایی در دنیای واقعی را ادغام کنند.
La اتحادیه بین المللی شیمی محض و کاربردی (IUPAC) آیوپاک (IUPAC) به طور فعال تفکر سیستمی در شیمی پایدار را ترویج میدهد، به ویژه از طریق پروژههایی مانند تفکر سیستمی در آموزش شیمی (STICE)، تا به ادغام آن در آموزش شیمی و تقویت درک ارتباط شیمی با مسائل زیستمحیطی و اجتماعی کمک کند. آیوپاک همچنین از همکاری در آموزش، صنعت و تلاشهای مربوط به پایداری حمایت میکند تا اطمینان حاصل شود که شیمی نقش کلیدی در ایجاد راهحلهای پایدار ایفا میکند.
فراخوان عمل در این اعلامیه صریح و بیچون و چرا است. ما باید سیاست را با هدف همسو کنیم، در علم باز و شفاف سرمایهگذاری کنیم و از همان ابتدا برای شمول و انعطافپذیری طراحی کنیم. این امر به ویژه در جهانی که اعتماد عمومی به علم تحت فشار است و اطلاعات نادرست به سرعت گسترش مییابد، بسیار حیاتی است. به عنوان شیمیدان، ما نباید عقبنشینی کنیم؛ ما باید مشارکت کنیم و نه تنها به محققان بهتری تبدیل شویم، بلکه به ارتباطدهندگان و همکاران بهتری نیز تبدیل شویم.
با انتشار اعلامیه استکهلم و رونمایی قریبالوقوع از آیوپاک اصول راهنما در کوالالامپور، ما در آستانه عصر جدیدی برای شیمی ایستادهایم، عصری که در آن علم ما نه تنها عالی، بلکه اخلاقی، فراگیر و دگرگونکننده نیز هست.
تصویر توسط ودرانا فیلیپوویچ on می Unsplash.